Título node Learning object

Aliméntate ben (curso 2021/22)
Lun, 27/06/2016 - 14:24

Ficha técnica

Proxecta

Institución:

  • Consellería do Mar
    • Subdirección Xeral de Pesca e Mercados da Pesca
      • Servizo de Mercados
  • Consellería de Medio Rural
    • Fondo Galego de Garantía Agraria (FOGGA)
    • Servizo do Sector Lácteo e Mercados Agrícolas
  • Consellería de Sanidade
    • Dirección Xeral de Saúde Pública.
      • Servizo de Estilos de Vida Saudable e Educación para a Saúde

Ámbito: hábitos saudables / consumo responsable / patrimonio alimentario
Definición: o proxecto “Aliméntate ben” forma parte da estratexia educativa do Plan para a prevención da obesidade infantil de Galicia (plan Xermola), da Dirección Xeral de Saúde Pública, e canalízase na escola a través do Plan Proxecta+ de innovación educativa.

As modalidades do Aliméntate ben buscan traballar todas as dimensións do feito alimentario dun xeito integral e transversal na comunidade de referencia do alumnado. Responde á necesidade de que o alumnado adquira e consolide hábitos alimentarios adecuados e desenvolva as competencias necesarias para facer eleccións saudables no futuro. Para acadar estes obxectivos, se lles convida a coñecer a contorna alimentaria a través de experiencias sensoriais, a valorar o noso patrimonio alimentario tradicional, a reflexionar sobre a influencia do medio (publicidade, dispoñibilidade de alimentos, industria alimentaria) e as súas consecuencias sobre o estado de saúde, entre outras, co fin de desenvolver un comportamento crítico como consumidores responsables fronte á oferta alimentaria actual.

Vinculación cos ODS da Axenda 2030:

  • ODS 3. Saúde e benestar
  • ODS 12. Produción e consumo responsable
  • ODS 14. Vida submarina

Temporización: curso completo

Modalidades:

A) XERMOLIÑO: A modalidade Xermoliño ten por obxectivo a adquisición de hábitos alimentarios saudables no alumnado de educación infantil e primaria.

Todos os centros participantes que desenvolvan accións con alumnado de educación infantil e primaria deben elixir necesariamente esta modalidade.

B) XERMOLÓN: Esta modalidade ten por obxectivo adquirir as habilidades necesarias para realizar eleccións alimentarias saudables como consumidores responsables.

Todos os centros participantes que desenvolvan accións con alumnado de ESO e 1º de bacharelato deben elixir necesariamente esta modalidade.

C) COCIÑANDO CON SAÚDE: Esta modalidade ten por obxectivo conseguir que o alumnado aprenda, valore, practique e comparta a arte do cociñado desde o punto de vista da saúde e, ademais, que adquira os coñecementos e habilidades necesarios no campo da nutrición para poder aplicalos correctamente na aprendizaxe práctica.

Todos os centros participantes que desenvolvan accións con alumnado de FP básica, de grao medio e superior, familia de cociña e restauración deben elixir necesariamente esta modalidade.

D) FROITA NA ESCOLA: Esta modalidade ten por obxecto o fomento do consumo de froitas frescas e castañas coa finalidade de configurar hábitos alimentarios saudables no alumnado de centros escolares. Ofrécense froitas frescas e castañas aos centros que así o soliciten, segundo a convocatoria anual do FOGGA.

E) LEITE NA ESCOLA: Esta modalidade ten por obxecto o fomento do consumo de leite no alumnado de centros escolares. Ofrécese leite de consumo aos centros que así o soliciten, segundo a convocatoria anual do FOGGA.

F) FAI CLIC AO TEU BOCATA: Esta modalidade pretende dar a coñecer as múltiples virtudes das conservas do mar, incidindo así en hábitos de consumo alimentarios saudables.

G) TI SI QUE ES UN BO PEIXE: Esta modalidade ten o dobre obxectivo de facilitar o coñecemento dos produtos do mar de Galicia (obtención, pesca..) e de promocionar o seu consumo entre as nenas e os nenos en Galicia.

Alumnado ao que vai dirixido:

A) XERMOLIÑO: educación infantil e primaria.

B) XERMOLÓN: ESO y 1º curso de Bacharelato

C) COCIÑANDO CON SAÚDE: FP básica, de grado medio e superior, familia de cociña e restauración

D) FROITA NA ESCOLA: educación infantil, E. primaria e ESO.

E) LÁCTEOS NA ESCOLA: educación infantil, E. primaria e ESO.

F) FAI CLIC AO TEU BOCATA (conservas do mar): educación infantil, primaria e ESO.

G) TI SI QUE ES UN BO PEIXE: educación infantil, primaria e ESO.

Límite de centros participantes: (pendente actualización)

Límite de docentes participantes por centro:

B) XERMOLÓN: Un docente por disciplina. A inclusión de máis docentes, sempre dun xeito excepcional, queda suxeita á valoración das necesidades do proxecto.

O resto das modalidades non teñen límite de docentes participantes.

Criterios de selección (ligazón)

Responsables dos programas:

Para a modalidades A (Xermoliño):

  • Nome: Orlando Blanco Iglesias
  • Departamento: Servizo de Estilos de Vida Saudables e Educación para a Saúde
  • Teléfono:881 548 607
  • Correo electrónico: orlando.blanco.iglesias@sergas.es

Para as modalidades B (Xermolón) e C (Cociñando con saúde):

  • Nomes: Ana Mª Martínez Lorente
  • Departamento: Servizo de Estilos de Vida Saudables e Educación para a Saúde
  • Teléfono: 881 548 606
  • Correo electrónico: Ana.Maria.Martinez.Lorente@sergas.es

Para as modalidades D (Froita na escola) e E (Lácteos na escola)

Para a modalidade F (Fai clic ao teu bocata) e G (Ti si que es un bo peixe).


Xustificación

O proxecto “Aliméntate ben” forma parte da estratexia educativa para a prevención da obesidade infantil de Galicia (plan Xermola), da Dirección Xeral de Saúde Pública, e canalízanse na escola a través do Plan Proxecta de innovación educativa. O patrón dietético é determinante dun óptimo estado nutricional e de saúde. Os hábitos alimentarios adquírense e consolídanse na primeira década da vida, polo que a etapa infantil é especialmente relevante para promover un estilo de vida saudable.

O ámbito familiar é o espazo natural educativo na primeira etapa da vida e os adultos do núcleo familiar constitúen os modelos de referencia na adquisición de hábitos adecuados. Máis tarde, a medida que as nenas e os nenos van medrando, irán adquirindo importancia outros modelos e outros aspectos derivados do proceso de socialización. A escola, as relacións cos seus iguais, o contorno onde viven e se desenvolven e outros factores determinantes como a publicidade a que están expostos deben ser tamén obxecto de intervención educativa e de atención inmediata, pois inflúen de xeito decisivo na adquisición do seu propio modelo alimentario.

Ademais, e ao longo de todo o camiño de aprendizaxe, os condicionantes do feito alimentario van estar presentes en forma de connotacións sociais, culturais e fisiolóxicas. Cada vez que se introduce un alimento na boca, póñense a funcionar unha serie de procesos relacionados coas emocións, coa capacidade de evocar e con moitos condicionantes do comportamento humano. Todos estes aspectos, deben estar presentes en calquera intervención educativa que persiga acadar un axeitado patrón alimentario. As actividades propias do proxecto “Aliméntate ben” están baseadas en estes determinantes que modulan e enriquecen a dieta e axudan a valorar o noso patrimonio tradicional, o noso xeito de comer, os produtos do mar, da terra e en definitiva, a contorna alimentaria dos escolares crecen e se desenvolven.

Obxectivos

(Máis información detallada nos manuais “Aliméntate ben”)

  1. Adquirir e consolidar hábitos alimentarios saudables desde a educación infantil e primaria.
  2. Adquirir os coñecementos, habilidades, valores e actitudes necesarios para poder realizar as eleccións alimentarias saudables como consumidores responsables e por medio de decisións ben informadas.
  3. Conseguir que o alumnado aprenda, valore, practique e comparta a arte do cociñado desde o punto de vista da saúde e, ademais, que adquira os coñecementos e habilidades necesarios no campo da nutrición para poder aplicalos correctamente na aprendizaxe práctica.

Desenvolvemento das competencias clave

  • Competencia en comunicación lingüística
  • Competencia matemática e competencias básicas en ciencia e tecnoloxía
  • Competencia en aprender a aprender
  • Competencias sociais e cívicas
  • Competencia en sentido de iniciativa e espírito emprendedor

Actividades

(Mais información detallada nos manuais “Aliméntate ben”)

A) XERMOLIÑO. Recomendamos consultar a publicacións específicas do proxecto: 1. MANUAL XERMOLIÑO. Como norma xeral, neste manual ofrécense baterías de actividades segundo os obxectivos identificados no manual en canto a actividades de cata e manipulación de alimentos, actividades para coñecer o contorno alimentario etc. Ditas actividades atópanse distribuídas segundo a planificación trimestral para garantir o seu cumprimento ao longo do curso e acadar os obxectivos do proxecto. Tamén serán de utilidade as ferramentas, cuestionarios, modelos de enquisa... etc., postas a disposición dos docentes na información contida no DOCUMENTO ANEXO.

B) XERMOLÓN. Recomendamos consultar as dúas publicacións específicas do proxecto: 1. MANUAL XERMOLON e 2. RESUMO DE ACTIVIDADES distribuídas por ámbitos de actuación e programadas segundo o trimestre. Nestas publicacións pódense atopar indicadores da eficacia da

acción formativa para docentes, modelos e métodos de traballo etc. Tamén serán de utilidade as ferramentas, cuestionarios, modelos de enquisa... etc., postas a disposición dos docentes na información contida no DOCUMENTO ANEXO.

Como norma xeral, o alumnado deberá realizar un análise da oferta alimentaria da contorna propia ou allea, aplicar coñecementos e criterios nutricionais, construír un proceso de investigación que rematará coa interpretación de resultados e coa exposición dunha proposta de mellora. Para todo, é obrigado un traballo de campo, o manexo de bases de datos sinxelas e a integración do coñecemento en distintas disciplinas.

C) COCIÑANDO CON SAÚDE. Recomendamos consultar a publicación específicas do proxecto MANUAL COCIÑANDO CON SAÚDE e as ferramentas, cuestionarios, modelos de enquisa... etc., postas a disposición dos docentes na información contida no DOCUMENTO ANEXO.

Como norma xeral, o alumnado deberá:

1. Elixir un tema (produto final) sobre o que se traballará ao longo do curso de entre os 15 produtos finais (Por exemplo: programación de menús de xantar para comedor escolar ou para residencia de maiores; receitario con propostas innovadoras de peixe, hortalizas, e legumes; propostas innovadoras de almorzos etc).

2. Elaborar propostas, receitarios e programacións aplicando criterios de saúde. Polo tanto, o alumnado deberá experimentar, ensaiar, revisar e propoñer.

Formación:

B) XERMOLÓN:

G2102005- Formación para a realización do programa Xermolón. Plan Proxecta

  • Formación para docentes.
  • Voluntaria.
  • Ao inicio e ao remate do curso escolar.
  • Acreditación: 8 horas. (2 sesións de 4 horas).
  • Persoas destinatarias: coordinadores/as e profesorado responsable dos proxectos Xermolón
  • Obxectivos: asesorar o profesorado responsable de tutelar e coordinar os proxectos. Ofrecerlle contidos, referencias, criterios, ferramentas e métodos de traballo que lle permitan interpretar a literatura científica sobre a obesidade infantil e os seus determinantes e que lle sexan de utilidade para a actividade formativa.

Obradoiros e saídas:

F) FAI CLIC AO TEU BOCATA : ofreceranse obradoiros lúdicos dirixidos ao alumnado.

G) TI SI QUE ES UN BO PEIXE : ofreceranse obradoiros lúdicos e excursións dirixidas ao alumnado.

Recursos

Documento Anexo

A) “Proxecto Xermoliño”:

B) Proxecto Xermolón:

C) Cociñando con saúde

D) Froita na escola:

  • Páxina oficial do programa
  • Páxina do FOGGA coa información sobre as axudas para a subministración de leite e produtos lácteos ao alumnado de centros escolares. Ligazón
  • Páxina do Ministerio: Alimentación.es. Saber más para comer mejor: ligazón

E) Lácteos na escola:

F) Fai clic ao teu bocata:

G) Ti si que es un bo peixe:

Produto final

A) XERMOLIÑO. O produto final debe amosar un conxunto de actividades desenvolvidas ao longo do curso por exemplo un receitario con todas as receitas en distintas linguas, unha pirámide alimentaria con fotos dos alimentos que foron probando de novo, vídeos con escenificacións, os resultados dunha investigación, etc.

B) XERMOLÓN. Presentación dunha proposta de mellora despois de avaliar un tipo de oferta alimentaria (procedente do comedor escolar, da casa, da publicidade nos medios, da contorna propia ou allea ao escolar, de épocas pasadas ou recentes, de establecementos de restauración colectiva, de distintos patróns culturais, etc). A proposta pode canalizarse en moitos contextos e situacións (exposición oral, sesións formativas para as nais e pais a conta dos escolares, anuncios comerciais feitos polo alumnado para promoción alimentación saudable, servizo de consultoría para outros compañeiros e familias, curtametraxe, exposición fotográfica etc.)

C) COCIÑANDO CON SAÚDE. Presentación do traballo nun documento en formato pdf. coas sucesivas receitas, propostas, catálogo de pratos etc. Cada unha das propostas mostradas debe incluír unha breve descrición da receita ou menú, a listaxe de ingredientes e a forma de preparación. Non é necesario acompañar a achega nutricional, aínda que para o seu deseño deberá traballarse coa criterios nutricionais. Non debemos esquecer que a finalidade última son propostas saudables segundo as recomendacións alimentarias actuais. Constarán os nomes de todos os membros do equipo, o titor responsable e o centro educativo. De xeito opcional, e sempre segundo criterios do docente, pódese achegar a principal tarefa de cada un (deseño, fotografías, composición etc.), a xustificación de por que se elixiu ese tema e a utilidade desta proposta na restauración colectiva.

Criterios de avaliación da memoria final

Criterios xerais do Plan Proxecta

1. Creación dunha rede de traballo cooperativa na comunidade educativa entre alumnado, profesorado, familias e/ou institucións da contorna. Valorarase especialmente a participación activa do alumnado no desenvolvemento do proxecto (toma de decisións, realización do produto final etc).

2. Interdisciplinariedade (achegas desde distintos departamentos didácticos, disciplinas ou materias) e transferibilidade do proxecto.

3 Impacto e difusión do proxecto. É imprescindible incorporar na memoria, a través de ligazóns (páxinas web, blogs etc), evidencias gráficas e/ou documentais do traballo realizado que permitan constatar o desenvolvemento do proxecto.

Criterios específicos do programa

4. Concordancia do modelo educativo, obxectivos e actividades propostas no proxecto inicial e coherencia coas actividades desenvolvidas e o grado de cumprimento dos obxectivos do proxecto finalizado.

5. Metodoloxía aplicada (descrición dos métodos educativos e das ferramentas e instrumentos didácticos previstos e utilizados). Planificación, continuidade e secuencia trimestral das actividades.

6. Avaliación final. O profesorado deberá avaliar e presentar, ao finalizar o proxecto, tanto o proceso de aprendizaxe do alumnado coma os procesos de ensino e a súa propia práctica docente. Para avaliar os coñecementos adquiridos polo alumnado se facilitan cuestionarios para o alumnado, os coordinadores, os titores, outros docentes participantes e as familias no manual: Documento ANEXO

Menús Learning object node R

Sección