Paisaxe e Sustentabilidade
Mér, 16/07/2014 - 11:00

Ficha técnica

Proxecta

Institución:

  • Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda
    • Instituto de Estudos do Territorio

Ámbito: medio ambiente
Definición: fornecemento de recursos para comprender e interpretar as paisaxes próximas a través dos seus elementos constitutivos, da súa diversidade e do seu valor cultural e simbólico, para desenvolver unha actitude responsable no marco da sustentabilidade.
Temporización: curso completo
Alumnado ao que vai dirixido: Infantil, primaria, ESO, bacharelato e FP
Límite de centros participantes: 30
Criterios de selección:

  • Idoneidade e calidade do proxecto
  • Grao de innovación do proxecto
  • Grao de implicación do claustro/proxecto de centro
  • Grao de implicación da comunidade educativa
  • Grao de intervención no contorno do centro
  • Representatividade territorial (por comarcas paisaxísticas)
  • Difusión dos traballos e resultados do proxecto
  • Ter participado con anterioridade con memoria final validada

Responsable do programa:

Nome: Evaristo García Canosa / Marcos Fernández Francos
Departamento: Instituto de Estudos do Territorio
Teléfono: 981 541 026
Correo electrónico: evaristo.garcia.canosa@xunta.es

Xustificación

O programa Paisaxe e Sustentabilidade enmárcase no Convenio Europeo da Paisaxe; concretamente o artigo 6c sinala medidas específicas de formación e educación: “Cursos escolares e universitarios que, nas disciplinas correspondentes, aborden os valores relacionados coas paisaxes e as cuestións relativas á súa protección, xestión e ordenación”

Así mesmo, a Lei 7/2008 de paisaxe de Galicia no artigo 14º.c Formación, sensibilización, educación e concertación, recolle que “A Xunta de Galicia fomentará a incorporación da materia da paisaxe nos distintos ciclos educativos, e promoverá a formación de especialistas en materia de intervención da paisaxe”.

Por último, a Estratexia Galega da Paisaxe sinala diversas actividades encamiñadas á sensibilización, formación e divulgación da paisaxe.

Así pois, Paisaxe e Sustentabilidade é unha iniciativa educativa que parte da idea de que vivimos inmersos nun territorio e nunha paisaxe que configura o escenario da nosa vida cotiá. As nosas accións, aínda que sexan mínimas poden mellorar ou empeorar o espazo onde habitamos. A paisaxe, que está constituída de moitos compoñentes (a percepción, a dimensión histórico-cultural, a físico-ecolóxica), é pois unha materia de estudo e reflexión.

Obxectivo xeral

Este programa pretende desenvolver a capacidade de comprensión e interpretación das paisaxes e dos territorios próximos nos que habita o alumnado. Para mellorar esta comprensión e fomentar a innovación educativa, os contidos curriculares deben fomentar os hábitos e as destrezas do alumnado de todos os niveis para desenvolver ideas creativas e innovadoras a través da reflexión crítica, o traballo colaborativo e a comunicación.

Así pois, o programa procurará proporcionar ao alumnado e ao profesorado recursos para comprender e interpretar as paisaxes próximas identificando os seus elementos constitutivos: a diversidade e o valor cultural e simbólico, para desenvolver unha actitude responsable no marco da sustentabilidade.

Palabras clave

Desenvolvemento sostible. Medio ambiente. Paisaxe

Obxectivos específicos

PARA O ALUMNADO

  • Empregar ferramentas gráficas que permitan representar o espazo: cartografía, fotografía, audiovisual.

PARA O PROFESORADO

  • Desenvolver a comprensión da paisaxe onde vive o alumnado a través do recoñecemento dos seus elementos constitutivos, diversidade natural, cultural, o valor simbólico e a importancia da preservación do territorio e da paisaxe.
  • Fomentar o estudo e a análise multidisciplinaria da paisaxe, relacionando os coñecementos curriculares das diferentes materias para que sexa, na medida do posible, un proxecto de centro que poña en marcha propostas innovadoras que desenvolvan a capacidade interpretativa sobre os espazos próximos e cotiáns.
  • Implementar pequenos proxectos de estudo, interpretación e intervención na contorna próxima que, liderados polo alumnado, incorporen a paisaxe como obxecto de aprendizaxe e constitúan unha mellora para a súa posta en valor.
  • Potenciar o traballo en equipo e a iniciativa persoal, coordinada co profesorado e integrando a participación da comunidade escolar e local no desenvolvemento do proxecto (pais, veciños etc).
  • Publicar e difundir na rede os mellores proxectos. 

 

Temporización

A temporización abarca todo o curso escolar.

Actividades e recursos

Contribución á adquisición das competencias do alumnado

Entre outras, desenvolveranse as seguintes competencias clave:

  • Competencia matemática e competencias básicas en ciencia e tecnoloxía (CMCT), a través da identificación dos puntos de interese paisaxístico en cada territorio, dos impactos e a súa repercusión na contorna.
  • Aprender a aprender (CAA), implementando as metodoloxías activas e participativas empregadas para que o alumnado sexa protagonista da súa propia aprendizaxe (selección do Reto (discusión), corresponsabilidade na planificación, elaboración de argumentarios e definición/resolución de propostas.
  • Competencia dixital (CD), utilizando as tecnoloxías da información e da comunicación poderá “elaborar documentos dixitais propios adecuados á súa idade”, para identificar elementos, conflitos e impactos paisaxísticos na súa contorna.
  • Comunicación lingüística (CCL), que se adquirirá a través da expresión oral e escrita da lectura e interpretación da paisaxe, da análise crítica da información recollida de de distintas fontes,dos impactos detectados e das propostas de mellora.
  • Conciencia e expresións culturais (CCEC), a partir da observación directa poderá elaborar propostas creativas de intervención social e cultural (bosquexos, debuxos sinxelos, fotografías, relatos, paisaxes sonoras…) para “comprender que a paisaxe é o resultado dunha complexa interacción de factores naturais e humanos que actúan nun sistema espacial diferenciado”.

Criterios de avaliación da memoria final

Criterios xerais do Plan Proxecta

1. Participación activa do alumnado na realización do proxecto, na toma de decisións e na realización do produto final. Cómpre visibilizar claramente o traballo do alumnado a través de evidencias gráficas (a través de webs, blogs...) ou documentais.

2. Implicación da comunidade educativa (profesorado, familias e institucións do contorno) e crea entre todos unha rede de traballo cooperativo.

3. Interdisciplinariedade do proxecto (desde distintos departamentos didácticos, disciplinas ou materias) e transferibilidade.

Criterios específicos

4. Grao de motivación e sensibilización do alumnado polo respecto pola paisaxe e pola sustentabilidade da súa contorna.

5. Grao de desenvolvemento de actividades realizadas a partir dun debate e compromiso do alumnado (RETO) por levar a cabo unha acción de mellora da paisaxe e da sustentabilidade na súa propia contorna.

6. Difusión do traballo realizado polo alumnado no centro, comunidade educativa, fogares e localidade, para transmitir a capacidade de valorar e promover cambios para mellorar a paisaxe e a sustentabilidade da contorna.