Departamento de Orientación

Intervención nas dificultades de lectura

Tal e como sucede coas dificultades no cálculo, das que falabamos neste artigo, as dificultades na lectura e a escritura supoñen unha realidade que afecta a gran parte do alumnado dos centros. A veces, estas dificultades non impiden que o alumnado poida ir facendo as tarefas con normalidade, pero noutras ocasións fan que as actividades escolares supoñan un esforzo tal que conducen ó alumnado afectado a darse por vencido ou a situacións de gran cansancio.

Unha proposta inclusiva

A resposta que os centros deben dar á diversidade dos alumnos debe vir da eliminación das barreiras de aprendizaxe, e non de tratar de "curar" déficits. Unha vez que detectamos a natureza da dificultade, podemos deseñar a estratexia correspondente.

Exemplos

O primeiro exemplo está destinado a proporcionar unha práctica diaria das palabras de uso máis frecuente, para reducir o número de erros que se comete ó escribilas. Pódese usar case en calquera curso de primaria. O xogo ofrece unha serie de palabras ás que lle falta algunha letra, e o alumnado ten que escoller cal é a letra que falta. O xogo vai cada vez máis rápido, e cada vez que se sube de nivel, consíguese unha insignia.

Ver a pantalla completa

O seguinte exemplo está destinado ó alumnado nas primerias etapas da lectoescritura, cando está aprendendo o nome das letras. Os personaxes din unha letra e hai que pinchar na letra que se escoita.

 

Ver a pantalla completa

Este outro xogo interactivo permite practicar as sílabas máis elementais a aquel alumnado que atopa máis dificultades. Escóitase unha sílaba e hai que escoller a grafía correcta.

 Ver a pantalla completa

Estes tres exemplos son xogos interactivos que se poden utilizar tanto na aula como na casa, destinados á práctica repetitiva de cousas que se teñen que memorizar. O seguinte exemplo vai máis alá. É a proposta dun proxecto de aula, ou de centro, no que o resultado final será a publicación de materiais: libros, blogs, wikis, etc. Pódese chamar, por exemplo, "a fábrica de libros". O eixe central do proxecto é un panel "kan ban" organizado en tres seccións:

Kanban fabrica de libros

- IDEAS: nesta sección do panel pegaranse ideas en bruto, según se conciben. É ideal utilizar anaquiños de papel, post-it ou similar. Todas as ideas valen, non se xulgan. En calquera momento libre entre outras tarefas o alumnado pode poñerse a elaborar algunha idea para esta sección. Pode ser unha idea para un personaxe, para un paisaxe, para unha historia... o que sexa. É o lugar da creatividade.

- BORRADORES: esta é probablemente a sección máis importante. Nela redactarase algunhas das ideas da sección anterior. É importante comprender que esta é a parte máis importante do proceso de redacción, e que os borradores deben ser reorganizados, corrixidos, discutidos, ampliados, reducidos, ... Hailles que adicar tempo ata que estean preparados para formar parte dun libro. A redacción dun borrador é unha actividade ideal para a clase de lingua, aínda que tamén podemos adicar tempo de ciencias sociais, por exemplo, en caso de que algún borrador sexa un texto que fala de historia, ou de xeografía... Os borradores tampouco se descartan. Sempre pode haber material sobre o que traballar.

- MATERIAIS FINALIZADOS: Cando xa temos os borradores moi traballados, podemos escoller un para editalo, preferentemente no ordenador, seleccionando marxes, posición do texto, tamaño da fonte, posición das imaxes, etc. Neste punto sí que se deben establecer uns criterios que hai que cumplir: orde, estética, etc.

É moi importante que mediante este proxecto cada alumna e cada alumno poida escoller algo para facer que o motive. As posibilidades son infinitas: debuxar, escribir, traducir, corrixir... Incluso se podería facer cancións, videos, etc, a partir do material que vaia aparecendo na sección de "ideas". Para que o proxecto brile, o tempo adicado na aula deberíao organizar cada participante, sempre coa supervisión da persoa titora. Búscase tamén, desde a filosofía do deseño universal, que calquera poida participar nos produtos finais, sexan cales sexan as súas capacidades. Non hai por que pedir a ninguén nada máis alá do seu potencial.

Os materiais finais poden ser difundidos, dependendo da súa natureza, na páxina web do centro, impresos en papel, ... Trátase do que eu chamo un proxecto "estrutural", que dura todo o curso e que serve de tronco común no que poden encaixar outros proxectos. Por exemplo, un proxecto de horto escolar, no que unha das actividades é elaborar un diario.

Intervención nas dificultades de cálculo

É moi común atopar alumnado con dificultades para o cálculo numérico en todos os cursos da educación primaria. Se estas dificultades non son demasiado grandes, o profesorado titor, dependendo da organización da súa aula, ofrecerá un reforzo a este alumnado, xa sexa prestando máis axuda para resolver as tarefas, proporcionando práctica extra para o domicilio, etc. Cando estas dificultades supoñen unha gran diferenza cos estándares de aprendizaxe que se esperan para o curso no que alumnado está matriculado, a estratexia máis habitual é un programa de intervención baseado na actuación do profesorado de pedagoxía terapeutica. Con certa frecuencia, esta intervención se realiza fóra da aula ordinaria, e consiste principalmente na realización de exercizos de cálculo extraídos directamente do material dos cursos anteriores.

Este enfoque resulta ás veces contraproducente, xa que o alumnado que recibe apoios fóra do grupo ordinario habitualmente remata por desengancharse totalmente das aprendizaxes que corresponderían á súa idade. Isto, ademais de forzar unha situación a longo prazo de suspensos ou de adaptacións curriculares significativas, supón con moita frecuencia unha situación de autoestima moi baixa. En consecuencia, renunciamos ó obxectivo que nunca se debería esquecer, de manter a posibilidade de que finalmente poida realizar as aprendizaxes correspondentes á súa idade.

Unha proposta inclusiva

Sería posible un programa de intervención que permitise por unha parte reforzar as aprendizaxes non adquiridas sen perder a referencia da aula ordinaria?
Desde logo que é posible. A proposta que describo a continuación ten a súa base no deseño universal de aprendizaxe. Consiste en coñecer as necesidades de cada unha das nosas alumnas e alumnos e proporcionar actividades de aula que permitan a cada un progresar en función do seu punto de partida e o seu potencial. É importante que isto é necesario para cada alumna e alumno, non só para aqueles para os que existe un informe de necesidade específica de apoio educativo. E tanto para o que ten un ritmo lento como para o que ten un ritmo máis rápido que o esperado.

O cálculo matemático é unha destreza que se pode entrenar coma calquera outra. Canto máis entrenamento, máis mellora. Existe o problema de que para que unha persoa se entrene o máximo posible é necesaria a motivación, e o entorno escolar non é demasiado motivador para a maior parte do alumnado. Especialmente para o alumnado con dificultades. A continuación describirei varios exemplos de como se pode entrenar o cálculo matemático mediante actividades motivadoras que o alumnado poida realizar tanto nas clases como nos seus domicilios. O obxectivo é conseguir que o alumnado queira facer estas actividades máis alá dos momentos nos que se sinte obrigado, e que a súa motivación proveña da sensación de éxito, que á súa vez pode lograr mellorar a autoestima, creando un círculo virtuoso.

Exemplos

O primeiro está destinado ó alumnado de primeiro curso de primaria. Un xogo de mesa con dous dados no que haxa que resolver algunha operación matemática para avanzar. O ideal é crear este xogo cos personaxes e a temática que máis gusten ó neno ou á nena. Mediante o xogo creamos unha situación na que vai a practicar un gran número de operacións en pouco tempo. En certos casos máis que nas clásicas fichas de aula. Podemos facer, dependendo das dificultades, que teñan que restar, sumar, multiplicar, identificar a decena... Organizando a clase en recantos de aprendizaxe, pode estar unha parte do alumnado neste xogo mentres outra parte está realizando unha actividade máis complexa.

 

Coa mesma idea podemos crear actividades interactivas, como a que se ofrece a continuación, realizada con Scracth, para practicar as multiplicacións.


Un segundo exemplo, dentro dos xogos de mesa, se atopa no video de abaixo. No xogo hai que realizar divisións. Sería útil para alumnado de terceiro ou cuarto curso.

Para alumnado de cursos máis avanzados resultan moi motivadores os xogos de rol. Podemos crear un xogo no que cada alumna ou alumno ten o seu personaxe. O mestre crea situacións nas que teñen que tomar decisións para as cales sexa necesario resolver problemas matemáticos. Por exemplo, o personaxe necesita atopar os ladrillos necesarios para levantar un muro de 35 metros cadrados de área. Completar as misións outorga puntos de experiencia ó personaxe. Estes puntos poden proporcionar poderes, ou o calquera elemento que teña sentido na temática do seu interese. Os personaxes poden ser extraídos das súas series ou películas favoritas.

Poderíanse ofrecer moitos máis exemplos, pero non pretendo que o profesorado interesado copie actividades sen máis. O propósito é observar ó noso alumnado, detectar as necesidades e crear as experiencias de aprendizaxe correspondentes a esas necesidades. Non debemos esperar a avaliacións "oficiais" ou apoios externos que poden chegar ou non. Evidentemente, traballar así supón fuxir das comodidades da metodoloxía "clínica" habitual, na que aquel alumnado que non funciona coas condicións de aula que o profesorado decide, debe ser diagnosticado e tratado.

Xadrez en Forcarei


ÁREA DE LIBRE CONFIGURACIÓN (XADREZ) 


                                                 

rookMaterial de repaso

 Aquí podes repasar todo o que demos na clase durante o primeiro trimestre e comprobar os teus coñecementos.

 

Resultado de imagen de origamiObradoiro de pezas de origami

Durante o curso levaremos a cabo este proxecto, que consiste en construir un xadrez baseado nos personaxes favoritos de cada un. Na foto pódense ver as primeiras pezas do xadrez pokemon.

 

Chess pokemon

Video con instrucións para Pikachu

Plantilla imprimible para Ash

 


 

ENLACES DE INTERESE                                                     

Taboleiro para practicar

Un taboleiro en internet onde podes colocar as pezas como queiras. Podes usalo no móbil ou nunha tablet cando non teñas un taboleiro real preto.

 

Programación do curso

Pincha aquí para consultar os obxectivos, contidos, avaliación, etc. da área de xadrez.

Distribuir contido