PRINCIPAL

Saltar navegación

Competencia alta

¿Cómo sabemos cando é aberta ou pechada?

Presentan no sistema máis común vogal tónica semiaberta:

1- As vogais de abertura media que portan un acento diacrítico: vén, só, póla, óso, présa,... coa excepción do verbo "pór".

2- Normalmente, as que se corresponden cos ditongos ue e ie en castelán (pObo, mEdo).

3- O /r/ e /l/ finais de sílaba abren a vogal acentuada precedente (tamén nos seus plurais): Orde, anEl, anEis, caracOl, caracOis, gOlpe, sOl.

4- A maior parte de esdrúxulas e cultismos: eléctrico, enérxico, código, óptimo.

5- Os nomes das seguintes letras: e, efe, eme, eñe, erre, ese, o.

6- As palabras rematadas en ditongo crecente: modestia, dormitorio, odio, socio; coas excepcións de femia, premio e medio, por seren patrimoniais.

7-As seguintes terminacións: -ELO/-ELA (castelo, cadela), -ENCIO/ -ENCIA (silencio, ciencia), -ENZA (mourenza), adxectivos femininos en -OSA (xeitosa), -OLA (farola), -OZ (voz).

8-Normalmente, /E/ seguida de consoante oclusiva: recto.

9- Determinadas formas da conxugación verbal:

As formas verbais do tema de perfecto (perfecto, pluscuamperfecto, imperfecto de subxuntivo e futuro de subxuntivo) irregular: coubeches, coubera, couber...

Os verbos da 2ª conxugación con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia vocálica no pres. ind.: bEbes, bEbe, bEben, cOmes, cOme, cOmen.

Os verbos da 3ª conxugación con vogal radical -e- ou -u- que presentan alternancia vocálica no pres. ind.: sErves, sErve, sErven, fOxes, fOxe, fOxen.

Presentan vogal tónica semipechada

1- As terminancións -OA (que proceden da perda de -N- intervocálico latino): boa, coroa

2- As homógrafas das que levan acento diacrítico: do, ven.

3- As consoantes palatais (grafías x, ch, ll, ñ respectivamente) pechan a vogal precedente (axexa, despexas, pechas, acochar, tella, ollan, empeña, soñar).

4- As palabras en que -o- forma ditongo con -u- (ditongo decrecente): touro, tesouro,...

5- Os nomes das seguintes letras: be, ce, de, gue, te, xe, ceta.

6- Os nomes acabados en: -edo (medo), -ello/ella (cortello, orella -agás "vello"), -eo (feo), -eza (grandeza), -ón (corazón), -or (matador, dor), -oso (fermoso), -on (pasmón).

7- A maior parte das palabras acabadas en -és: coruñés, vigués, montañés, agás biés, es, mes ("cereal"), revés, tes.

8- Determinadas formas da conxugación verbal:

As formas dos verbos da primeira conxugación en que a vogal -e- ou -o- vai seguida de -i- (deite, loitamos) e nos verbos rematados en -ear o –oar (coxear, voar). 

A vogal tónica do radical dos verbos en -EAR (cean).

Os verbos da segunda conxugación con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia vocálica, na 1ª persoa do pres. ind. (como, bebo), en todo o pres. subx. (coma, beba…) e no imperativo (bebe, bebede, come, comede).

As formas verbais da segunda conxugación nas que O+I ou O+ consoante palatal: trasnoito, mollo

As formas do tema de perfecto dos verbos ser e ir (fomos, fora, fose, for). 

As formas do infinitivo da 2ª conxugación: coller, collermos...; pór, pormos,...

As formas verbais do tema de perfecto regular: collemos, collera, collese, coller.

Practica

Define os fonemas vocálicos da palabra “coxear”

Vogal

Punto de articulación

Modo de articulación

Sonoridade (si ou non)

/o/

Apertura

/e/

/a/

Habilitar JavaScript

Practica

Define os fonemas vocálicos das palabras subliñadas do seguinte verso de Rimbaud (punto de articulación, modo de articulación, sonoridade):

“en cóleras terribles ou embriagueces sensuais”


Vogal

Pto artic.

Modo art.

Sonora

/O/

Vogal

Media aberta

sonora

/ /

/ /

/ /

/ /

l

/ /

/ /

/ /

/ /

/ /

/ /

Habilitar JavaScript