Skip to Content

2008-09

BENVIDA E PARABÉNS

Benvida á páxina do Departamento de Lingua Galega e Literatura. Agardamos que atopedes os materiais axeitados para o voso traballo de aula. Tamén nos gustaría pensar que, camiñando por estes vieiros, mellorásedes a vosa sensibilidade e concienciación coas esencias deste país.

Aínda estamos nos comezos, pero pensamos engadir contidos moi variados, sempre relacionados coa lingua, a literatura e a realidade social, histórica  e cultural de Galicia.

Parabéns pola visita, mais non quededes aí pasmados diante da porta... ¡¡ ENTRADE !!

Ligazóns a sitios web con actividades en liña:

LINGUA E LITERATURA GALEGA 2º BACHARELATO

LINGUA E LITERATURA GALEGA

(2º BACHARELATO)

Traballo Matemáticas II CCN e S para vacacións

No documento adxunto atoparás un listado cos exercicios que entrarán no próximo control á volta de vacacións.

En realidade, só necesitas coñecer as definicións e propiedades das operacións con vectores, o mesmo que entrou no exame anterior.

Pulsa aquí para descargar o documento.

Boas festas!! Rindo

ProxectoRíos

Os alumnos de 4º da ESO xunto coa sua profesora de Bioloxía e xeoloxía visitaron o Río Catoira.

Buscaron bichería e analizaron a situación medioambiental dun tramo de 500m, todo dentro do ProxectoRíos.

Se queres ver a presentación pulsa aquí:

Convivencia ENL

Os Equipos de Normalización Lingüística, ENL, organizaron dúas xornadas de convivencia entre alumnos galegofalantes de distintas zonas co obxectivo de descubrir a riqueza da nosa lingua.

A primeira foi no Instituto nº 1 de Ordes o 29 de abril e alá foron 25 dos nosos alumnos acompañados de tres profesores.

Pulsa aquí para ver imaxes da nosa visita a Ordes onde fixemos un pequeno trozo do Camiño de Santiago.

O 25 de xuño recibiremos aquí aos alumnos de Ordes e xuntos iremos ao porto, a Lobeira, a Illa de Arousa e faremos un percorrido pola nosa vila. 

Despedida 2º bacharelato

Xa temos as imaxes, videos e demáis do acto de despedida dos alumnos de 2º de bacharelato.

Pulsa aqui para acceder á páxina.

Tamén poderás descargar os vídeos das actuacións. Segue as instruccións.

TEMA 4: "O TEXTO. AS PROPIEDADES TEXTUAIS". (2º Bach.)

 

1. TEXTO: é a unidade comunicativa máxima e transmite unha mensaxe coherente e completa. Organízase arredor dun tema e o habitual é que as oracións formen parágrafos e estes, textos.

Enmárcase nunha situación comunicativa que inclúe: contorno físico (tempo e espazo), Interlocutores; contorno social e psicolóxico.

Pragmática: rama da Lingüística que se encarga da correcta interpretación dos textos.

2. ESTRUTURAS TEXTUAIS:

Narrativa: predominan as formas narrativas e descritivas (contos, lendas, relatos, noticias,...)

Expositiva: explicar e informar. Exposición, argumentación (libros texto, folletos, informes...)

Persuasiva: trata de convencer. Exposición, argument. (anuncios, discursos, debates...)

Dialogada ou conversacional: intercambio ideas (diálogo, entrevista, foro, mesa redonda...)

Poética: estética da mensaxe (obras literarias).

 

AS PROPIEDADES TEXTUAIS

ADECUACIÓN

-Correspondencia entre os elementos (quen fala e a quen se dirixe) e a situación. Obriga ao emisor a escoller entre as modalidades lingüísticas (xeográficas, culturais e sociais) e facer uso espontáneo ou escolleito segundo a situación.Texto: oportuno - apropiado - aceptable

Factores:

  • Interacción entre códigos (lingua, xestos,entoación,...)
  • Presenza de diferentes voces (narradores diferentes)
  • Variación de uso lingüístico (áreas dialectais, niveis, rexistros)
  • Diversidade de estruturas textuais (estrutura condicionada pola mensaxe)

A corrección:

  • Ortografía
  • Morfosintaxe
  • Entoación
  • Puntuación

COHERENCIA

-Unidade do texto como comunicación comprensible

-Factores:

  • Tema (texto sintetizado ao máximo)
  • Selección de información
  • Organización de información (estrutura textual)
  • Progresión temática: - repetición (coñecido)

                                              - progresión (novo)

                                              - tema

                                              - rema (información nova dada ao destinatario)

-Niveis:

  • Isotopía: repetición de conceptos (palabras sobre o frío en Uxío Novoneyra)
  • Coherencia local (frases, oracións)
  • Coherencia linear (entre oracións de cada parágrafo)
  • Coherencia global (totalidade significativa do discurso)

-Condicións:

  • Contidos non contraditorios
  • Relación temática: - Textos con progresión de tema constante

                                           - Textos   "             " "    derivados

                                           - Textos    "               "                 '"         enlazados

COHESIÓN

-Ligazón sintáctico-semántica. Relación entre os elementos e mecanismos formais que manifestan lingüisticamente a coherencia dun texto.

-Mecanismos:

  • Deíxe (formas que sinalan persoas e cousas, lugar e tempo): Pron. persoais, poses., demost., adv.de lugar e tempo.
  • Anáfora (referencia a un elemento léxico xa citado)
  • Catáfora (alude a un elemento de aparición posterior)

                            Formas anafóricas e catafóricas: pron.pers.3ª, demos., poses., indef.

  • Cohesión léxica (relación entre dous elementos de significado pleno)

            Pode expresarse por:

 

a). RECORRENCIA (repeticións)

- Léxica (Había un home na porta. O home levaba gabardina.)

- Semántica: sinonimia (Viña un automóbil.Aquel coche parecía roubado)

                          antonimia (O amigo tiña unha casa grande El sempre viviu nunha pequena)

                          hiperonimia (Levaba rosas no brazo. Deulle as flores ao chegar) 

                           hiponimia (Este calzado aperta moito. Vou poñer eses zapatos)

- Campos semánticos predominantes

- Sintáctica (paralelismo) (Colleu o gabán, baixou as escaleiras, tomou un taxi)

- Fónica(a rima en poesía)

 

b) SUBSTITUCIÓN (emprego de proformas para evitar as repeticións excesivas)

-Pronomes: anafóricos (Onte falei coa avoa. Ela estaba animada)

                   catafóricos (Iso é o importante: traballar arreo

- Adverbios (Fomos á casa. Alí estaba a súa amiga)

- Comodíns (Ten dor de moas: iso é unha cousa horrible) (Teño que aquelar a porta do xardín)

 

c) ELISiÓN (omisión de elementos xa aparecidos anteriormente): nominal, verbal, oracional.

                        (Xoán e María casaron. O mes pasado non se coñecían)

     

     d) ORDE DOS CONSTITUÍNTES ORACIONAIS:

É habitual que nos enunciados a información coñecida (TÓPICO ou TEMA) preceda na oración á información nova (REMA ou COMENTARIO). Esta orde pode alterarse pola cohesión  (Onte afundiu un barco en Fisterra. No salvamento da tripulación participaron barcos de pesca e un remolcador)

-Orde das palabras: Tematización(alteraciónda orde sintáctica)

                               Voz pasiva

 

e) MARCADORES DISCURSIVOS (elementos lingüísticos que relacionan as ideas co contexto).

De función pragmática:

- Vocativos (María,  vaite de aí)

- Apelacións ou chamadas de atención (mira, verás...)

- Función fática (vale, non?, xa, ben...)

- Interxeccións

De relacións textuais (ou conectores supraoracionais):conxuncións, adverbios, locucións. 

- De adición ou mantemento (e, ademais, enriba, aínda máis, para colmo...)

- De oposición (malia o dito, de todas formas, ó contrario, porén...)

- De causalidade (pois, porque, polo tanto, entón, nese caso...)

- Reformulación (é dicir, ou sexa, quero dicir, en resumo, por exemplo, en definitiva...)

- Orde do discurso (para empezar, ben, así que, despois, doutra banda, en 1º  lugar, en fin, para acabar...)

- De introdución (presentano tema: Atendan o que ocorreu...)

 - De reparación (Non sei de que falas,...)

- De recuperación (Por certo,...)

- De topicalización (En canto a, no que respecta a,...)

 

Outros mecanismos de cohesión:

 

-Relación de tempos verbais (Cando cheguei;xa eles cearan)

-Modalización (recursos para marcar a presenza do falante): adhesión: con certeza... .

                                                                                    distancia: quizais...

                                                                                    rexeitamento: de ningún modo,...

Voces do discurso citado: - Estilo directo

                                               - Estilo indirecto libre (Mirou ao ceo: sabía que ía chover)

                                               -  Monólogo interior (1ª pers.)

TEMA 3: "BILINGÜISMO E DIGLOSIA. NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA". (2º BACH.)

 

1. LINGUA E PERTENZA

O galego identifica a cultura dun pobo. Indica orixe, territorio e cultura diferenciadas.

1.1. Funcións dunha lingua

Básica: medio de comunicación. Segundo o seu ámbito de uso, hai outras funcións:

- Función de identidade: articulación do pensamento no individuo.

- Función familiar: relación das persoas en familia.

- Función laboral: comunicación no traballo.

- Función local: contactos no contorno (amigos, veciños)

- Función institucional: coa política, Administrac., Xustiza,... O castelán predomina.

- Función cultural: nas ciencias, artes, ensino,..

- Función internacional: esta función soe tela o inglés.

1.2. Os tipos sociolingüísticos(tipos de falantes segundo o uso e coñecemento das dúas linguas)

- Nativos primarios: galegofalantes de aprendizaxe directa na familia.

- Nativos cultivados: galegofalantes primarios que tamén se formaron en galego.

- Adultos nativizados: empregan o galego, malia formarse inicial e culturalmente en castelán.

- Adultos secundarios: castelanfalantes. Grupo de avance progresivo

2. BILINGÜISMO

Fenómeno común no mundo (en España, un 40% vive en territorios bilingües). Capacidade dunha persoa para se expresar con igual destreza en dúas linguas.

Bilingües pasivos: entenden ambas linguas, pero só saben falar unha.

Bilingües activos: falan e entenden as dúas.

A persoa bilingüe ten dous códigos (independencia) que usa segundo as circunstancias (alternancia) e pode expresar o mesmo nos dous (tradución).

Na práctica, é moi difícil que haxa igualdade (lingua A - lingua B). Asimilación polo castelán.

O bilingüismo harmónico conduce á substitución do galego, pois as persoas tenden a usar unha.

3. DIGLOSIA

Desigual reparto de usos entre variantes dunha mesma lingua (endodiglosia:Marrocos) ou entre linguas diferentes (exodiglosia: galego-castelán). Relación de desigualdade entre a lingua dominante (A) e a minorizada (B). A consecuencia é o conflito lingüístico, loita das linguas por conseguir ámbitos de uso. O emprego do galego ou castelán depende do ámbito social, espazo xeográfico e os interlocutores.

Avance do castelán: proceso que vén de finais da I. Media.

Os falantes monolingües en galego diminúen. Para evitar a substitución polo castelán cómpre unha política axeitada que leve á normalización lingüística do galego.

4. O CONFLITO LINGÜÍSTICO

Aparece cando 2 linguas en contacto compiten por desempeñar tódalas funcións posibles. No caso do galego, o dominio de Castela (RR.CC.) provoca o uso do castelán nos usos cultos, nas capas altas e ser lingua oficial da burocracia. Provocou diferenzas xerárquicas e de prestixio social: galego=pobo. O paso dunha clase social a outra=cambio de lingua.

Autoodio e complexo de inferioridade nos galegofalantes=menosprezo da propia lingua.

O conflito lingüístico aparece dentro da sociedade.

5. POLÍTICA LINGÜÍSTICA

Nesta situación de conflito hai 2 saídas: substitución do galego ou a súa normalización.

Cómpre unha eficaz política lingüística: Direc. Xeral Política Lingüística (Consellería Educ.)

Fomentar a transmisión interxeracional, galeguizar os servizos públicos, o mundo do traballo, novas tecnoloxía, medios comunicación, Xustiza,...

Lexislación: Decreto bilingüismo (1979); Lei de Normativización (1982); Lei de Normalización (1983), creación da RTVG,...

Parlamento aprobou en setembro 2004 o 1º Plan Xeral de N.L. (445 medidas diversas, entre elas acadar o 50% de uso vehicular no ensino.

6. A NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA

Proceso de recuperación do galego: normalización e normativización. Normalizar o galego é facer que recupere tódolos ámbitos de uso.

Intervención de: poder político (Xunta, Parlamento,...), acción colectiva (asoc.culturais, veciños, etc.), acción individual. A escola e os medios de comunicación son sectores clave.

avances importantes: lexislación, oficial, Admón., política, cultura, ensino,... Pero segue a retroceder coma 1ª lingua. Escasa efectividade da política lingüística e incumprimento da lexislación vixente.

TEMA 10: “A poesía de fins do XX e comezos do XXI. Temas e autores dos 80 e dos 90. Poetas e tendencias actuais máis relevantes"

No ámbito cultural e literario, destacar o Estatuto de Autonomía (1980) e a Lei de Normaliz. Lingüística (1983) xunto coa incorporación do galego ao ensino, crean unha situación favorable ao idioma galego. Promoción e consumo de obras en galego (certames e premios literarios). Nacen moitas editoriais (Xerais, Sotelo Blanco, Ir Indo, A Nosa Terra,...), aumentan os títulos e edicións; revistas literarias , etc. A POESÍA NA DÉCADA DOS 80: A auténtica renovación ten lugar a partir de 1976, coa aparición de "Con pólvora e magnolias" de Méndez Ferrín. Sen facer poesía evasionista, Ferrín reivindica unha poesía afastada do popularismo. No estilo, os poetas coidan de xeito especial o emprego da lingua; intención de atopar a dimensión estética do idioma. Respecto ós temas, xunto co amor, a morte ou a reivindicación social, aparecen agora o erotismo, feminismo, a música de vangarda ou unha nova visión cósmica da paisaxe e da natureza. Gusto especial polo culturalismo (referencias a outras artes e culturas); tamén o experimentalismo, europeísmo e cosmopolitismo. A comezos dos 80, a explosión da poesía galega consolídase con novos grupos (AELG), de encontros (premios, festas poéticas), novas revistas (Nordés, Dorna, Festa da Palabra Silenciada). Cidades coma Santiago, Vigo e A Coruña son o hábitat do poeta actual, con presenza de novas formas de expresión (pop-art, música rock, a radio, o collage, etc.) Características dos poetas: Nos anos 1977-78 aparecen os grupos poéticos "Cravo fondo", "Alén" e "Rompente"con novas propostas creativas (lírica intimista, mundo urbano, preocupacións lingüísticas, "collage " vangardista). De Cravo Fondo arrinca unha poesía amorosa, chea de lirismo e versificación clásica (Claudio Rodríguez Fer, Rábade Paredes, Alvarez Cáccamo, Manuel Forcadela e Ramiro Fonte). Claudio Rodríguez Fer aporta unha concepción erótico-amorosa da poesía (“Historia da lúa”) e integra o mundo dos filmes nunha homenaxe a unha época (“Cinepoemas”). Ramiro Fonte busca a poesía esencial, sen adornos, e gusta dos símbolos da nosa tradición literaria (o mar, a viaxe). Eixos temáticos da morte, a infancia, o tempo que pasa (“As cidades da nada”). Pilar Pallarés alterna o ton intimista coa visión social e reivindicativa (“Entre lusco e fusco”). O grupo Alén foi precursor das preocupacións lingüísticas que levarán á asimilación da poesía portuguesa actual (Salinas Portugal, X.Ramón Pena). O grupo Rompente provocará unha forte reacción entre a crítica e o público; asimilación do mundo urbano, expresada do xeito máis atrevido, violento e incómodo vangardismo. Na forma renovaron o deseño do libro (collage, cómic) potenciando a relación coa música, a pintura ou o vídeo, (Antón Reixa, Alberto Avendaño, Alfonso Pexegueiro,...). Destacar entre a súa obra, “O silabario da turbina”. Outros poetas do momento son: Manuel Vilanova, Darío Xohán Cabana, Víctor Vaqueiro, Manuel Rivas, Helena Villar, Rodríguez Baixeras, Miguel Anxo Fernán-Vello, Eusebio Lorenzo Baleirón, Lois Pereiro, Paulino Vázquez,... A POESÍA NA DÉCADA DOS 90: Aparición de novos premios literarios (Espiral Maior, Martín Códax), coleccións de poesía (Espiral Maior) e recuperación de recitais poéticos (Batallón Literario da Costa da Morte). Fronte a Vigo e A Coruña (anos 80) agora Compostela acada o protagonismo. Destacada creación poética feminina e alto nivel de competencia lingüística e formación literaria en galego. Preferencia por unha expresión poética máis directa, menos culturalista; ton coloquial, emprego do cotián e certa volta á temática social dirixida ao ecoloxismo, pacifismo, feminismo... Poética feminina-feminista: Chus Pato, Ana Romaní, Xela Arias, Marta Dacosta, Iolanda Castaño e Olga Novo. Poética do cotián: Fran Alonso, Enma Couceiro, Estevo Creus e María do Cebreiro. Poética experimental: enfrontamento tradicional-moderno; lingua coloquial-culta. Antón Reixa. Poética do coñecemento: elaboración formal e seriedade nos temas. Recurso ás formas clásicas e culturalismo: Miro Villar, Martín Veiga, Arturo Casas, Rosa Enríquez.

Distribuir contido


by Dr. Radut