Skip to Content

TEMA 4: "O TEXTO. AS PROPIEDADES TEXTUAIS". (2º Bach.)

 

1. TEXTO: é a unidade comunicativa máxima e transmite unha mensaxe coherente e completa. Organízase arredor dun tema e o habitual é que as oracións formen parágrafos e estes, textos.

Enmárcase nunha situación comunicativa que inclúe: contorno físico (tempo e espazo), Interlocutores; contorno social e psicolóxico.

Pragmática: rama da Lingüística que se encarga da correcta interpretación dos textos.

2. ESTRUTURAS TEXTUAIS:

Narrativa: predominan as formas narrativas e descritivas (contos, lendas, relatos, noticias,...)

Expositiva: explicar e informar. Exposición, argumentación (libros texto, folletos, informes...)

Persuasiva: trata de convencer. Exposición, argument. (anuncios, discursos, debates...)

Dialogada ou conversacional: intercambio ideas (diálogo, entrevista, foro, mesa redonda...)

Poética: estética da mensaxe (obras literarias).

 

AS PROPIEDADES TEXTUAIS

ADECUACIÓN

-Correspondencia entre os elementos (quen fala e a quen se dirixe) e a situación. Obriga ao emisor a escoller entre as modalidades lingüísticas (xeográficas, culturais e sociais) e facer uso espontáneo ou escolleito segundo a situación.Texto: oportuno - apropiado - aceptable

Factores:

  • Interacción entre códigos (lingua, xestos,entoación,...)
  • Presenza de diferentes voces (narradores diferentes)
  • Variación de uso lingüístico (áreas dialectais, niveis, rexistros)
  • Diversidade de estruturas textuais (estrutura condicionada pola mensaxe)

A corrección:

  • Ortografía
  • Morfosintaxe
  • Entoación
  • Puntuación

COHERENCIA

-Unidade do texto como comunicación comprensible

-Factores:

  • Tema (texto sintetizado ao máximo)
  • Selección de información
  • Organización de información (estrutura textual)
  • Progresión temática: - repetición (coñecido)

                                              - progresión (novo)

                                              - tema

                                              - rema (información nova dada ao destinatario)

-Niveis:

  • Isotopía: repetición de conceptos (palabras sobre o frío en Uxío Novoneyra)
  • Coherencia local (frases, oracións)
  • Coherencia linear (entre oracións de cada parágrafo)
  • Coherencia global (totalidade significativa do discurso)

-Condicións:

  • Contidos non contraditorios
  • Relación temática: - Textos con progresión de tema constante

                                           - Textos   "             " "    derivados

                                           - Textos    "               "                 '"         enlazados

COHESIÓN

-Ligazón sintáctico-semántica. Relación entre os elementos e mecanismos formais que manifestan lingüisticamente a coherencia dun texto.

-Mecanismos:

  • Deíxe (formas que sinalan persoas e cousas, lugar e tempo): Pron. persoais, poses., demost., adv.de lugar e tempo.
  • Anáfora (referencia a un elemento léxico xa citado)
  • Catáfora (alude a un elemento de aparición posterior)

                            Formas anafóricas e catafóricas: pron.pers.3ª, demos., poses., indef.

  • Cohesión léxica (relación entre dous elementos de significado pleno)

            Pode expresarse por:

 

a). RECORRENCIA (repeticións)

- Léxica (Había un home na porta. O home levaba gabardina.)

- Semántica: sinonimia (Viña un automóbil.Aquel coche parecía roubado)

                          antonimia (O amigo tiña unha casa grande El sempre viviu nunha pequena)

                          hiperonimia (Levaba rosas no brazo. Deulle as flores ao chegar) 

                           hiponimia (Este calzado aperta moito. Vou poñer eses zapatos)

- Campos semánticos predominantes

- Sintáctica (paralelismo) (Colleu o gabán, baixou as escaleiras, tomou un taxi)

- Fónica(a rima en poesía)

 

b) SUBSTITUCIÓN (emprego de proformas para evitar as repeticións excesivas)

-Pronomes: anafóricos (Onte falei coa avoa. Ela estaba animada)

                   catafóricos (Iso é o importante: traballar arreo

- Adverbios (Fomos á casa. Alí estaba a súa amiga)

- Comodíns (Ten dor de moas: iso é unha cousa horrible) (Teño que aquelar a porta do xardín)

 

c) ELISiÓN (omisión de elementos xa aparecidos anteriormente): nominal, verbal, oracional.

                        (Xoán e María casaron. O mes pasado non se coñecían)

     

     d) ORDE DOS CONSTITUÍNTES ORACIONAIS:

É habitual que nos enunciados a información coñecida (TÓPICO ou TEMA) preceda na oración á información nova (REMA ou COMENTARIO). Esta orde pode alterarse pola cohesión  (Onte afundiu un barco en Fisterra. No salvamento da tripulación participaron barcos de pesca e un remolcador)

-Orde das palabras: Tematización(alteraciónda orde sintáctica)

                               Voz pasiva

 

e) MARCADORES DISCURSIVOS (elementos lingüísticos que relacionan as ideas co contexto).

De función pragmática:

- Vocativos (María,  vaite de aí)

- Apelacións ou chamadas de atención (mira, verás...)

- Función fática (vale, non?, xa, ben...)

- Interxeccións

De relacións textuais (ou conectores supraoracionais):conxuncións, adverbios, locucións. 

- De adición ou mantemento (e, ademais, enriba, aínda máis, para colmo...)

- De oposición (malia o dito, de todas formas, ó contrario, porén...)

- De causalidade (pois, porque, polo tanto, entón, nese caso...)

- Reformulación (é dicir, ou sexa, quero dicir, en resumo, por exemplo, en definitiva...)

- Orde do discurso (para empezar, ben, así que, despois, doutra banda, en 1º  lugar, en fin, para acabar...)

- De introdución (presentano tema: Atendan o que ocorreu...)

 - De reparación (Non sei de que falas,...)

- De recuperación (Por certo,...)

- De topicalización (En canto a, no que respecta a,...)

 

Outros mecanismos de cohesión:

 

-Relación de tempos verbais (Cando cheguei;xa eles cearan)

-Modalización (recursos para marcar a presenza do falante): adhesión: con certeza... .

                                                                                    distancia: quizais...

                                                                                    rexeitamento: de ningún modo,...

Voces do discurso citado: - Estilo directo

                                               - Estilo indirecto libre (Mirou ao ceo: sabía que ía chover)

                                               -  Monólogo interior (1ª pers.)



page | by Dr. Radut