Skip to Content

"El jardín de Juanita"

CREANDO CONCIENCIA ECOLÓXICA CO XARDÍN DE JUANITA

“Filosofar es abrir el pensamiento a un ejercicio continuo

de interacción con uno mismo, con el otro y con el mundo”.

Angélica Sátiro. FILOSOFÍA MÍNIMA. Editorial Octaedro.

Como o xardín quedou creado durante o curso pasado, agora estamos a ocupalo como un lugar onde dialogar reflexivamente sobre o clima, xa que moitas novas sobre o tema ocuparon as portadas dos xornais: lumes, inundacións, alertas de vento e moito, moito frío.

Todo o vemos dende a nosa proximidade, agudizando a mirada tamén nos paseos dende o aulario ata a nosa parcela do horto.

Ademais estamos a ter a sorte de poder dar a coñecer o noso proceso creativo grazas a diferentes medios de divulgación como o programa radiofónico “El Puente” de Colombia ou no recente Congreso Iberoamericano de Filosofía para nenxs de Girona. Neste encontro, a filosofa e pedagoga Angélica Sátiro presentou o seu libro “Ciudadanía creativa en el jardín de Juanita” que recolle, nun dos seus capítulos, a nosa experiencia xunto a outras de Mallorca, Almería e Colombia.


Moi próximo o remate do curso, xa temos en mente moitos novos desexos para desenvolver no vindeiro.

MAR Santiago Arca, abril 2018

 


 

ESTABLECENDO CONEXIÓNS ENTRE O DÍA MUNDIAL DA FILOSOFÍA E OS XORNAIS

“... las propuestas de trabajo suelen ser respuestas que se dan a determinados problemas que los seres humanos se encuentran en el contexto en el que están viviendo”.

vv.aa. LA ESTIMULACIÓN DE LA INTELIGENCIA. Ediciones de la Torre.

 

O pasado xoves, día 16 de novembro, celebrouse o Día Mundial da Filosofía coa proposta de mostrar actividades filosóficas nos xardíns da xoaniña Juanita.

Como xa temos acondicionada a nosa parcela, aínda que continuamos a mellorala, este curso estamos tamén a ocupar este espazo para desenvolver a nosa conciencia ecolóxica (que é o obxectivo do proxecto).

Por desgracia, durante o mes de outubro o lume arrasou os montes galegos e esta noticia, presente en todos os medios de comunicación, converteuse nun eixo de reflexión. Así enchemos o Recanto da biblioteca da nosa clase con moitos xornais, e analizamos algunhas das propiedades deste tipo de textos informativos: función (“Para leer las cosas que son importantes”), autor/autores (“En las letras grandes leemos el título y en las letras pequeñas, debajo de la foto, el autor que hizo esa foto para que veamos el incendio”), público potencial (Los mayores leen los periódicos porque son muy mayores y los pueden leer”), relación co “real” (“Lo del fuego, se quemó todo”), uso posterior á lectura (“Tirarlos en la basura, cuando son viejos. O guardarlos o reciclarlos”), modo de lectura (“Leerlos por la portada, tiene fuego, y hay fotos grandes para mirar. Tiene letras. Algunas son grandes, otras pequeñas y otras medianas”), relación imaxe –texto (“Como si estuvieran en un parque que tenía una canasta, y le hicieron la foto a la canasta y la metieron en el periódico”), soporte (“ Hojas, de periódico”) e temática (“Las cosas que son importantes”).

Despois documentaron o sucedido escribindo (como saben ou poden, respectando a fase de escritura na que se atopa cada quen) o pe para unha das impactantes fotografías que ocuparon as follas dos xornais.

Nas súas conversas falaban de que no tienen bosque para los animales. Y los árboles ya no tienen agua, porque están muy quemados y el agua se seca muy rápido”.

Por iso pensei en centrar estes feitos nun contexto moi próximo e coñecido para todos/as eles/as: o noso xardín da xoaniña Juanita. E esta experiencia foi a que compartimos para festexar o Día Mundial da Filosofía:  

     Tamén foron quen de analizar dúas situacións moi distintas de interacción con esta reacción química: un momento de festa como a noite de San Xoan na que o lume ocupa a terra (“en la playa”)  e o ceo (“a mí me gustan los fuegos artificiales, pero me dan un poquito de miedo cuando explotan”)proporcionándonos momentos de  ledicia (“El fuego es muy gracioso porque si haces una hoguera pequeñita la puedes saltar sin ayuda”)e de protección(“Es una fiesta de noche, y encienden el fuego para que estemos muy calentitos”)... con outra de enorme dano medioambiental (“Es más grande. Quieren apagarlo, con agua, porque ahí todo es verde”).

 

MAR Santiago Arca, novembro 2017

CONTINUAMOS A PARTICIPAR NO PROXECTO DO XARDÍN DA XOANIÑA JUANITA

Despois da enriquecedora experiencia do curso pasado que nos permitiu formar parte dunha proposta medio-ambiental documentada a nivel mundial (na XVIII INTERNACIONAL CONFERENCE OF ICPIC en Madrid, no ENCUENTRO NORIA e no 9º Congreso Internacional de Creatividade e Innovación Social en América Latina), comezamos o mes de setembro con novas ideas para o xardín pensadas coa sabedoría e experiencia que nos proporciona un ano máis (agora o nivel está formado por nenos e nenas de 4 anos). 

Póster oficial coa nosa experiencia, financiado pola editorial Octaedro.  

   

Exposición en Madrid (España) e en Bogotá (Colombia)

     Persoalmente quero darlle as grazas a Angélica Sátiro por non dubidar de que íamos ser capaces,  tanto o meu alumnado como eu, de facer aportacións tan interesantes ao proxecto;  a Sacramento López por explicar a fundamentación pedagóxica do noso xardín ao mundo e a todas as marabillosas xardineiras que durante o desenvolvemento do ICPIC 2017 non deixaron de encherme de cariño recordándome que eu tamén estaba presente en Madrid, aínda que non fisicamente. Foi incrible ter a oportunidade de formar parte dunha experiencia colectiva como esta!

 

E este curso máis. De novo, poderedes seguir o desenvolvemento, na páxina de Facebook creada para dito proxecto.

MAR Santiago Arca, setembro 2017

O NOSO CAMIÑO ATA O XARDÍN DA XOANIÑA JUANITA

O proxecto “El jardín de Juanita”, proposto dende o Movemento Filosofía Lúdica e o Proxecto Noria (curriculum de filosofía para nenos e nenas), consiste en traer ao mundo real un xardín inspirado no do conto “La mariquita Juanita” (Angélica Sátiro, ed. Octaedro, 2004) que é o hábitat onde nace o personaxe principal (Juanita) e onde viven os seus amigos.

Dende o mes de outubro, semanalmente e de xeito continuado, realizamos micro sesións de “Xogar a Pensar” nas que dialogamos sobre os personaxes do conto, a súa maneira de ser e actuar, o entorno natural no que se atopan, as súas implicacións na nosa vida diaria … e sempre rematamos cunha reflexión que leva a unha actuación sobre o xardín.

O feito de que a nosa parcela estea lonxe do aulario, levounos a debuxar o mapa do camiño que recorriamos todos os venres para que poidades coñecer este espazo natural que no vindeiro curso manteremos e melloraremos.

Está a ser un pracer, para os nenos e nenas e para as persoas e colectivos (escolas, obradoiros e colectivos sociais) dos 7 países que estamos a participar, desenvolver a nosa conciencia ecolóxica dende diferentes enfoques.  Porque en  España, Portugal, Italia, México, Colombia, Uruguay, Arxentina e Brasil temos moitas e variadas apreciacións de como poder ser un xardín.

Ademais  da divulgación de todo o proceso durante o curso en facebook, teremos a oportunidade de dar visibilidade á nosa labor coa elaboración dun póster para un stand na XVIII INTERNACIONAL CONFERENCE OF ICPIC que se vai a realizar na Universidade Autónoma de Madrid do 28 de xuño ao 1 de xullo. Tamén estará no ENCUENTRO NORIA e no 9º CICI (Congreso Internacional de Creatividade e Innovación Social) en México durante o mes de Xullo.

MAR Santiago Arca, 28 maio 2017

O XARDÍN DE JUANITA É DE TODOS E TODAS

“Crear es emancipar la mirada,
cuestionar la oposición entre la pasividad del mirar
y la dinámica del actuar.”  
Angélica Sátiro. FILOSOFÍA MÍNIMA. Octaedro, 2016

 

Esta parcela do horto escolar está a ser deseñada polos/as nenos/as de 3 anos dende o comezo do curso, e son eles e elas quenes deciden onde plantar e por qué. Quizais dende a nosa visión de adultos, con moita máis experiencia de vida, pode parecernos algo moi sinxelo, pero a realidade en Educación Infantil é moi distinta.

Estes 12 nenos e 11 nenas (dende cando algúns aínda tiñan 2 anos) están a facer pequenas reflexións filosóficas sobre civismo, respecto, bo humor, bo gusto, paciencia, autoestima, amor … documentando o valor do seu pensamento nas plantacións  e nun diario colectivo no que contan o proceso de creación do xardín.

Por iso pedimos colaboración a toda a comunidade educativa para a conservación e valoración deste recuncho educativo, xa que estamos a atoparnos co feito de que as plantas están a ser arrancadas. Dende a clase de 3 anos “B” desexamos que a participación neste proxecto non sexa unicamente un proceso de aprendizaxe para nós, senón a lembranza de que todos/as somos responsables do noso planeta.

MAR Santiago Arca, Xaneiro 2017

 

Proxecto EL JARDÍN DE JUANITA…

                                                                                                                                                                                             “Una filosofía comprometida
                                                                                                                                                                                             con el encanto y la hermosura
                                                                                                                                                                                             de desear mundos mejores para vivir.”

                                                                                                                                                                    Angélica Sátiro. FILOSOFÍA MÍNIMA. Octaedro, 2016 

… do que a clase de 3 anos “B” é participe na súa parcela do horto. No pdf está á vosa disposición o boletín monográfico deste proxecto no que estamos a participar dende moitas localidades do noso planeta.

Todo o seu desenvolvemento, dende o comezo ata o remate en xuño, será compartido na súa propia páxina en facebook:

  

MAR Santiago Arca, decembro 2016

UN XARDÍN PARA JUANITA

                                                                                                                                                                             “Filosofía-ecológica, que florece herramientas,
                                                                                                                                                                             que hace germinar recursos internos para actuar
                                                                                                                                                                              más allá de castigos y recompensas.” 
 
Angélica Sátiro. FILOSOFÍA MÍNIMA. Octaedro, 2016

 

Este curso na nosa parcela do horto escolar estamos a participar nun proxecto de ética e estética medio ambiental proposto dende o Movemento Filosofía Lúdica, co obxectivo de desenvolver a conciencia ecolóxica.

Consiste en responsabilizar a os/as nenos/as dun espazo natural, un xardín que eles/as mesmos/as van a crear (pensando, construíndo, tocando e coidando) para o personaxe principal do conto “La mariquita Juanita” (Angélica Sátiro, editorial Octaedro, 2004).

Ao longo dos meses de setembro de 2016 a xuño de 2017 podedes seguir como se vai desenvolvendo o proxecto, e a nosa participación (publicacións recentes), no evento “El jardín de Juanita” en facebook.


MAR Santiago Arca, Decembro 2016

 

Distribuir contido


by Dr. Radut